काठमाडौं । नेपालको निर्यात व्यापार चालु आर्थिक वर्षको ९ महिनामा उल्लेख्य सुधार भएको छ ।

भन्सार विभागको तथ्यांकअनुसार साउनदेखि चैत महिनासम्म १ खर्ब ८८ अर्ब १९ करोड ५० लाख रुपियाँ बराबरको वस्तु निर्यात भएको छ । यो अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ६५.१६ प्रतिशतले बढी हो ।

गत वर्ष सोही अवधिमा नेपालबाट १ खर्ब १३ अर्ब ९४ करोड रुपियाँ बराबरको वस्तु निर्यात भएको थियो । केही महिना यता निर्यातमा लगातार सुधार देखिएको भन्सार विभागले जनाएको छ ।

सोही अवधिमा विभिन्न देशबाट नेपालले १३ खर्ब ९५ अर्ब ३२ करोड रुपैयाँ बराबरको वस्तु आयात गरेको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा ११ खर्ब ६७ अर्ब ३६ करोड रुपियाँको वस्तु आयात भएको थियो । चैतसम्म कुल आयात १२.१८ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ ।

आयात निर्यात वृद्धिसँगै व्यापार घाटा पनि बढेको छ । ९ महिनासम्मको अवधिमा नेपालको व्यापार घाटा ११ खर्ब २१ अर्ब ३३ करोड रुपियाँ पुगेको छ । अघिल्लो वर्ष सोही अवधिमा १० खर्ब ५३ अर्ब ४२ करोड रुपियाँ बराबरको व्यापार घाटा थियो । तुलनात्मक रूपमा व्यापार घाटा ६.४५ प्रतिशतले बढेको हो ।

यस अवधिमा नेपालको कुल वैदेशिक व्यापार १४ खर्ब ९७ अर्ब ७२ करोड रुपैयाँ पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा १६.८९ प्रतिशतले बढी हो । कुल वैदेशिक व्यापारमा निर्यातको हिस्सा १२.५७ प्रतिशत तथा आयातको हिस्सा ८७.४३ प्रतिशत रहेको छ ।

भन्सार विभागका अनुसार चैत महिनामा मात्रै ३० अर्ब रुपैयाँ बराबरको वस्तु निर्यात गरिएको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा दोब्बर बढी हो । फागुन महिनामा १३ अर्ब रुपियाँको निर्यात भएको थियो ।

निर्यात वृद्धि हुने प्रमुख वस्तुहरूमध्ये भटमासको प्रशोधित तेल अग्रस्थानमा रहेको छ । कुल निर्यातमध्ये ३३ प्रतिशत हिस्सा भटमासको तेलको छ, जुन तेस्रो मुलुकबाट कच्चा पदार्थ आयात गरी भारतमा पुनःनिर्यात गरिन्छ । यससँगै धागो र सूर्यमुखी तेलको पनि उच्च निर्यात भएको छ ।
अघिल्ला वर्षहरूमा अत्यधिक मात्रामा निर्यात हुने फलामे पाताको निर्यात यो वर्ष २९ प्रतिशतले घटेको छ । फलामे पाता उत्पादन गर्न प्रयोग हुने पत्रु सामग्रीको आयात ७७ प्रतिशतले घटेको विभागले जनाएको छ ।

भटमासको प्रशोधित तेलको निर्यात गत वर्षको तुलनामा ६४ गुणाले बढेको छ भने अर्ध प्रशोधित तेलको आयात ५ गुणा बढी भएको छ । अहिले डिजेलपछि दोस्रो सबैभन्दा बढी आयात हुने वस्तु अर्ध प्रशोधित भटमासको तेल नै बनेको छ । निर्यातमा देखिएको वृद्धिसँगै मासिक औसत निर्यात पनि उल्लेख्य रूपमा बढेको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्षमा मासिक औसत निर्यात १२ अर्बको हाराहारीमा थियो भने अहिले मासिक निर्यात ३१ अर्बसम्म पुगेको छ ।

त्यस्तै मासिक औसत आयात अघिल्लो वर्ष १ खर्ब ३२ अर्ब थियो भने यो वर्ष अधिकतम १ खर्ब ६६ अर्ब रुपियाँसम्म पुगेको छ । नेपालमा पछिल्लो ९ महिनामा सबैभन्दा बढी आयात हुने वस्तुमा डिजेल ९१ अर्ब २६ करोड, पेट्रोल ४७ अर्ब ७७ करोड, ग्यास ४६ अर्ब ५८ करोड, स्मार्टफोन २५ अर्ब र सुन १६ अर्ब ३ करोड रहेका छन् । सुन आयातमा पनि उल्लेख्य वृद्धि भएको छ । अघिल्लो वर्ष सोही अवधिमा २ अर्ब ३६ करोड रुपैयाँको मात्र सुन आयात भएको थियो । सुन आयात सन् २०७८-७९ मा सबैभन्दा धेरै ३५ अर्ब ६८ करोड पुगेको थियो ।

• नेपाल समाचारपत्र