पोखरा । नेपालमा आधुनिक पर्वतारोहणको ऐतिहासिक सुरुआत भएको गण्डकी प्रदेशस्थित अन्नपूर्ण हिमाल (८ हजार ९१ मिटर) को आरोहणसँगै विश्व पर्यटनको नक्सामा नेपालको नाम जोडिएको थियो ।

सन् १९५० मा फ्रान्सेली नागरिक मौरिस हर्जोगले अन्नपूर्णको सफल आरोहण गरेपछि खुलेको हिमाल आरोहणको यही गौरवमय इतिहासको पृष्ठभूमिलाई आत्मसात्गर्दै गण्डकी प्रदेश सरकारले ८ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमाल आरोहण गरी कीर्तिमान कायम गरेका प्रदेशका ६ जना साहसी पर्वतारोहीलाई शुक्रबार विशेष समारोहका बीच नगद सहित सम्मान गरेको छ । साहसिक पर्वतारोहणमार्फत नेपालको गौरव अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा फैलाउन र प्रदेशको पर्यटन प्रवद्र्धनमा विशिष्ट योगदान पु¥याएबापत उनीहरूलाई सम्मानित गरिएको हो ।

गण्डकी प्रदेशका मुख्यमन्त्री सुरेन्द्रराज पाण्डे र उद्योग तथा पर्यटन मन्त्री यशोदा रिमालले पर्वतारोहीहरूलाई जनही ४५ हजार रुपैयाँ नगद, सम्मानपत्र र दोसल्ला प्रदान गरी सम्मान गरे ।

मन्त्रालयका अनुसार गोरखाकी लामाले सगरमाथा (२०८१ जेठ १० गते) मनास्लु, ल्होत्से हिमालको सफलता पूर्वक आरोहण गरेकी छिन् । भारतीय सेनाका कार्यरत पर्वतका पिसीले विस २०८२ जेठ १३ गते सगरमाथाको आरोहण गरेका छन् । कास्कीका नेपाली सेनाका मेजर अधिकारीले २०८२ जेठ १ गते सगरमाथाको आरोहण गरेका हुन् । नेपाली सेनाको सैनिक उच्च शिखर शिक्षालय कैसाङ क्याम्प मुस्ताङमा कार्यरत पर्वतका न्यौपानेले २०७९ वैशाख २९ गते सगरमाथाको सफल आरोहण गरेको थिए ।

सम्मान समारोहलाई सम्बोधन गर्दै मुख्यमन्त्री पाण्डेले पर्वतारोहण पर्यटन समृद्धिको आधार भएको चर्चा गरे । उनले हिमाललाई केवल प्राकृतिक सम्पदाका रूपमा मात्र नभई नेपालको सभ्यता, संस्कृति र पर्यटनको मुख्य मेरुदण्डका रूपमा बुझ्नुपर्ने बताए । ‘विश्वले अहिले योग, ध्यान र वेलनेस प्रति ठूलो चासो देखाइरहेको छ । यस्तो अवस्थामा गण्डकीका हिमाली क्षेत्रलाई साहसिक पर्यटनसँगै आध्यात्मिक र वेलनेस पर्यटनको अन्तर्राष्ट्रिय गन्तव्य बनाउने हाम्रो लक्ष्य छ,’ उनले भने । पर्यटकीय अफ–सिजनमा पनि पोखरा र आसपासका क्षेत्रमा पर्यटकको चहलपहल हुनु सुखद रहेको भन्दै उनल् दिगो पर्यटनमार्फत समृद्ध गण्डकी निर्माणमा प्रदेश सरकार लागिरहेको उल्लेख गरे ।

कार्यक्रममा उद्योग तथा पर्यटन मन्त्री रिमालले नेपालमा आधुनिक पर्वतारोहणको इतिहास गण्डकी प्रदेशबाटै सुरु भएको जानकारी दिइन् । सन् १९५० मा फ्रान्सेली नागरिक मौरिस हर्जोगले अन्नपूर्ण हिमालको सफल आरोहण गरेपछि नेपालमा हिमाल आरोहणको ढोका खुलेको जानकारी दिदै उनले त्यसपछि मात्रै सन् १९५३ मा सगरमाथा र १९५६ मा मनास्लु तथा ल्होत्से हिमालको सफल आरोहण भएको स्मरण गरिन् । उनले पर्वतारोहीहरूको साहस र समर्पणले विश्वसामु नेपालको उचाइ बढेको चर्चा गरिन् । उनले सम्मानले पर्वतारोहण क्षेत्रमा नयाँ ऊर्जा थप्ने र पर्यटन प्रवद्र्धनमा सकारात्मक सन्देश दिने विश्वास व्यक्त गरिन् ।

कार्यक्रममा बोल्दै मन्त्रालयका सचिव रोशन ज्ञवालीले पर्यटनको राजधानी पोखरा र समग्र गण्डकी प्रदेशमा साहसिक पर्वतारोहणको प्रचुर सम्भावना रहेको बताए । उनले प्रदेश सरकारले नयाँ पर्यटन नीतिको मस्यौदा तयार गरेको र आगामी मन्त्रिपरिषद् बैठकले यसलाई पारित गरेपछि पर्यटन प्रवद्र्धनमा नयाँ इँटा थपिने विश्वास व्यक्त गरे । मन्त्रालयका उपसचिव टीकाराम पौडेलले वार्षिक स्वीकृत कार्यक्रम अनुसार नै आरोहीहरूलाई सम्मान गरिएको जानकारी दिए ।

सम्मानित आरोही देवीप्रसाद न्यौपानेले हिमाल जति सुन्दर र मनमोहक देखिन्छ, त्यसको आरोहण उत्तिकै चुनौतीपूर्ण रहेको अनुभव सुनाए । ‘हिमाल देख्दा सहज लागे पनि जति उचाइ बढ्दै जान्छ, त्यति नै तेज हावा र लेक लाग्ने समस्याले कठिन बनाउँछ,’ उनले भने । पर्वतको दुर्गम गाउँमा जन्मेर ६ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमाल चढिसकेका न्यौपाने सन् २०२२ को सफा हिमाल अभियानमा समेत सहभागी थिए । हिमाल आरोहणमा गण्डकी प्रदेशको वर्चस्व रहेको भन्दै उनले यसका लागि अदम्य साहस चाहिने उल्लेख गरे ।

मन्त्रालयका अनुसार विश्वमा ८ हजार मिटरभन्दा अग्ला १४ वटा हिमाल (एट थाउजेन्डर) मध्ये नेपालमा ८ वटा रहेका छन् । तीमध्ये अन्नपूर्ण, मनास्लु र धौलागिरी गरी ३ वटा हिमाल गण्डकी प्रदेशमा पर्दछन् । यद्यपि, जलवायु परिवर्तन र बढ्दो मानवीय चापका कारण हिमालहरूमा फोहोर व्यवस्थापनको चुनौती थपिएको छ । सरकारले हिमाल सफाइका विभिन्न अभियानहरू सञ्चालन गरिरहेको सन्दर्भमा प्रदेश सरकारले पनि पर्यटनलाई दिगो बनाउन र पर्यटकको बसाइ अवधि तथा खर्च बढाउनेतर्फ विशेष रणनीति अख्तियार गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ ।