पोखरा, पुस २७ । गणतन्त्रात्मक व्यवस्थापछि राष्ट्रिय एकताका प्रतिक पृथ्वीनारायण शाहको जन्मदिन पुस २७ गते मनाउने राष्ट्रिय एकता दिवस हटाईयो । दशकपछि देउवा नेतृत्वको राप्रपा सम्मिलित सरकारले राष्ट्रिय बिदा दिने निर्णय गर्यो । चुनावको छेकोमा जनमतका लागि गरिएको निर्णय नै किन नहोस्, जनचाहना अनुसार नै भएको यो निर्णय स्वागतयोग्य भन्दै अधिकांशले खुशीयाली मनाएका छन् ।

पोखराको पृथ्वीचोक, पृथ्वी राजमार्गको नामकरण पृथ्वीनारायण शाहकै नामबाट भयो । राजा विरुद्धको आन्दोलनमा पृथ्वीनारायण शाहको शालिक निशानामा परेपछि अहिले पृथ्वीचोकमा शालिक छैन । शहिद लखन थापा मगरेको शालिक थियो, महानगरले हटायो र फेरि राखेको अवस्था छ ।

२००७ मे फस्र्टको दिन थियो । वाईसिएल क्याम्पबाट मजदुर दिवसको र्यालि निस्किएको । मजदुरको हकबारे नारा उराल्दै सयौंको संख्यामा एकहुल वाईसिएलका नेता कार्यकर्ता पृथ्वीचोकमा भेला भए । एकछिन राजा विरोधी नारा घन्काए । केही नाराहरु सुन्न पनि लाज लाग्ने थियो । केहीबेरमै चोकको विचमा रहेको पृथ्वीनारायण शाहको शालिकतिर मान्छेको हुल बर्सियो । शालिकलाई घेरिएको फलामे बार भताभुंग पारियो । अनि १०–८ जनाचाहीँ घन र ईट्टा बोकेर शालिकको टुप्पोमा पुगे ।

सकेजति बल लगाएर शालिकको टाउकामा हिर्काइयो । मिनेट पनि वित्न नपाउँदै नयाँ नेपालका निर्माण पृथ्वीनाराण शाहको शालिक भुँईमा बजारियो । नारा घन्किरहेकै थियो । भेला भएका सबैजसोले शालिकका छाति, टाउको, गर्दन, खुट्टा सबैतिर लात्ति बर्साए । त्यसपछिका दिनमा पोखराको पृथ्वीचोकमा पृथ्वीको शालिक देखिएन । पृथ्वीचोकमा पसल गरिबस्ने पूराना ब्यापारीहरुले सुनाएका अनुभव हुन् यि ।

पृथ्बीनायारण शाहकै नामबाट परिचित पोखराको पृथ्वीचोकमा अहिले प्रथम सहिद लखन थापाको शालिक स्थापना गरिएको छ । सालिक पनि पोखरा लेखनाथ महानगरपालिकाले हटाएपछि विवाद उत्पन्न भई पुनः आफैले हटाएको सालिक राख्नेगरी महानगर पछि हटेको थियो र अहिले सानो आकारको शालिक त्यहाँ यथावत नै छ ।

त्यस ठाउँमा अझैपनि पृथ्वीनारायण शाहको शालिक पुर्नस्थापना गर्नुपर्ने अधिकांशको माग छ । शाहकै नामबाट पोखरा काठमाडौं सडकमार्गलाई पृथ्बी राजमार्ग समेत नामाकरण गरिएको थियो । शालिक फेरेर नाम परिवर्तन गर्न खोजिएपनि हालसम्म सो चोक र वरपरको क्षेत्रलाई पृथ्बीचोककै रुपमा चिनिन्छ ।

नेपाल एकिकरणकर्ता पृथ्बीनारायण शाहको सम्झनामा मनाइदै आएको पृथ्बीजयन्ती तथा राष्ट्रिय एकता दिवस आज देशभर मनाइदैंछ । राष्ट्रनिर्माता पृथ्बीनारायण शाहको जन्मजयन्तीका अबसरमा २००७ सालदेखि पुस २७ का दिन दिवस मनाइदैं आएपनि २०६२/०६३ को जनआन्दोलनपछि राजनीतिक परिवर्तनका नाममा दिवसनै खारेज गरिएको थियो ।

यो बर्ष पुन: सरकारले यो दिवसमा सार्वजनिक विदा दिएको हो । दिवसको अबसरमा सामाजिक सञ्जालमा पृथ्बीनारायण शाह प्रतिको सम्मान प्रकट गर्दै शुभकामनाका शब्द र तस्विर पोष्ट गरिएका छन् ।

तस्विर: सुदर्शन रञ्जित

डिएनए नेपालको सहयोगमा