पोखराको मूख्य खानेपानी स्रोत कालीखोलाको मुहान कालामुढा, घट्टेकुना, माझकुना लगाएतका स्थानहरुमा स्वास्थ्यलाई प्रतिकुल असर पार्ने फोहोरहरु थुप्रिएका छन् । बाक्लो बस्ती विकास भैरहेको सो क्षेत्रमा फोहोर दिनप्रतिदिन बढिरहेको छ ।

मरेका बिरालो, भैँसीका गन्हाउने छाला, मरेका कुकुर, मरेका कुखुरा, सेनिटरी प्याड, प्लाष्टिकजन्य फोहोरहरु र बस्तीमा रहेका घरबाट सोझै नाली खोलामै फालिएका देखिन्छन् । खानेपानी मुहान क्षेत्रमा यसरी फोहोर थुप्रिँदा पनि त्यसको सहि व्यवस्थापनका लागि सरोकारवालाहरुले खासै चासो देखाएका छैनन् ।

खानेपानी संस्थानले त्यहि पानीलाई सोझै पोखराका घरहरुमा वितरण गर्दै आएको छ । मुहान क्षेत्रमा फोहोर थुप्रिएपछि यसले पोखराबासीको स्वास्थ्यमा प्रत्यक्ष असर गरिरहेको छ । पोखराको खानेपानीको गुणस्तरको विषयमा पटकपटक आवाज उठ्दै आएपनि खानेपानी संस्थानले गुणस्तर व्यवस्थापनका लागि खासै केहि काम गरेको छैन ।

यद्यपी यतिबेला स्थानियस्तरबाटै खानेपानीको मुहान सफाई गर्नका लागि पहल शुरु भएको छ । ‘वृहत कालीखोला विकास तथा संरक्षण समिति’ले यतिबेला सो क्षेत्रको सरसफाई गर्नुका साथै त्यहाँका स्थानियलाई मुहान क्षेत्रमा फोहोर नफाल्न आग्रह गरिरहेको छ ।

‘हामीले केहि दिन यता सो क्षेत्रमा सरसफाई अभियानलाई तिव्रता दिईराखेका छौँ ।’ समितिका अध्यक्ष दुर्गाप्रसाद आचार्यले भने–‘खानेपानीको मुहानको हालत देख्दा बिजोग नै छ ।’ उनले सो क्षेत्रका कतिपय घरहरुबाट नालीमार्फत घरेलु फोहोरहरु सोझै खोलामा फालिएको भेटिएको बताए । त्यस्तै मरेका पशुहरुको पनि उचित व्यवस्थापन गर्नुपर्नेमा मुहान क्षेत्रमै जथाभावी रुपमा मिल्काईएको पाईएको उनले बताए ।

कालामुढा, घट्टेकुना, माझकुना हुँदै सरसफाई टोली अहिले जोगिमणीसम्म आईपुगेको समितिले बताएको छ । समितिले नजिकका स्थानियबासीहरुको सहयोगमा सरसफाई कार्यक्रमलाई अगाडि बढाईरहेको छ । फोहोर संकलन गरिसकेपछि समितिले ती फोहोरलाई पोखरा महानगरपालिकाको गाडीमार्फत व्यवस्थापन गरिरहेको छ ।

साथै समितिले स्थानियस्तरमा फोहोर नगर्न त्यस क्षेत्रका बासिन्दालाई आग्रह समेत गरेको छ । समितिले फोहोर व्यवस्थापनका केहि ‘टिप्स’हरु समेत स्थानियलाई सिकाईएको अध्यक्ष आचार्यले बताए ।

वडा नम्बर १६ मा पर्ने कालीखोला पोखराको सबैभन्दा पुरानो खानेपानीको मुहान हो । अहिले जथाभावी फोहोर फालिएको सो क्षेत्रको व्यवस्थापनका लागि समितिले ठाऊँठाऊँमा सचेतनामुलक बोर्ड राख्ने, खोला किनारमा वृक्षारोपण गर्ने र खोला क्षेत्रमा दोहोरो फुटट्रयाक निर्माण गरि सो क्षेत्रलाई पर्यटकीय गन्तब्य बनाउने लक्ष्य लिएको छ ।

रेम बिक /  www.bigkhabar.com